Ombudsman Velislava Delçeva, Sağlık Bakanı Katya İvkova'dan tam evlat edinmenin ardından çocuğun elektronik sağlık kayıtlarının birleştirilmesinde işlerin nereye geldiğini açıklamasını istedi. Bunu Ombudsman Kurumu duyurdu. Kayıtlar, Ulusal Sağlık Bilgi Sistemi'ndeki (NZİS) tıbbi işlemleri ve aşıları kapsıyor.

Konuya, Sofya'da yaşayan bir kadının şikâyeti yol açtı. Kadın, evlat edindiği çocuğun aşılarıyla ilgili eksiksiz bilgiye ulaşamadı. Çocuğun 1 Ekim'de kreşe başlaması gerekiyordu. Kreş için, evlat edinmeden önceki aşılar da dahil, aşılara ilişkin eksiksiz ve erişilebilir bilgi gerekiyor. Ombudsman tavsiyesini 2 Ekim'de gönderdi.

Şikâyette, evlat edinmeden önceki ve sonraki sağlık verilerinin tek bir elektronik dosyada birleştirilmesi için net bir usul isteniyor. Bu usul, evlat edinen ailelere gereksiz idari zorluk çıkarmamalı. Çocukların hizmetlere ulaşmasına da engel olmamalı.

Sağlık Bakanlığı olayla ilgili daha önce harekete geçmişti. Anneye, kurumlar arası bir çalışma grubu kurulduğu bildirildi. Grup, çocuğun evlat edinmeden önceki ve sonraki kayıtlarının birleştirilmesinin hukuki ve fiili olarak mümkün olup olmadığını görüşecek. Grubun, tam evlat edinmeden sonra tek bir elektronik sağlık dosyası için usul hazırlaması gerekiyor. Ayrıca NZİS'e ilişkin 2022 tarihli N-6 sayılı Yönetmelik'te yapılacak değişiklikleri de hazırlaması gerekiyor.

Delçeva, grubun çalışmasını bitirip bitirmediğini soruyor. Yönetmelik değişikliklerinin hazır olup olmadığını ve düzenlemenin ne zaman fiilen uygulanmaya başlayacağını da öğrenmek istiyor. Kesin kuralların, yazılı talimatların ve başvuru formu örneklerinin ne zaman ve nerede yayımlanacağını da bilmek istiyor. Bölge sağlık müfettişliklerinin hangi talimatları alacağı ve bunların hangi sürede uygulamaya konacağı da Delçeva'nın merak ettiği konular arasında. Elektronik sağlık dosyasının kullanıcı arayüzünde sorun çıkarsa nasıl bir yol izleneceğini de soruyor.

Ombudsman, ebeveynlerin ve evlat edinenlerin çocuğun tüm sağlık verilerinin NZİS'e işlenmesi için ne yapması gerektiğine dair somut talimatlar da bekliyor.

Delçeva bir hafta önce İvkova'ya ve Ulusal Sağlık Sigortası Kurumu (NZOK) Başkanı Doç. Dr. Vladimir Daskalov'a da tavsiyede bulunmuştu. Çocukların aşılarının elektronik sağlık dosyalarına otomatik olarak işlenmesini önermişti. Sorunu ayrıntılı biçimde incelemelerini istedi. NZİS'te eksik olan bilgilerin sağlık sigortası kurumunun kendiliğinden ya da ebeveynlerin isteğiyle girilmesini de görüşmelerini önerdi. Hedef, sistemde zaten kayıtlı olan bilgileri çocukların ve ebeveynlerin yeniden kanıtlamak zorunda kaldığı engellerin ortadan kalkması.

Kuruma göre iki durumda da asıl mesele, elektronik sağlık dosyalarının ne kadar güvenilir ve eksiksiz olduğu ve kurumların bilgiyi etkili biçimde paylaşıp paylaşmadığı. Evlat edinmede bir şart daha var: Kayıtlar, yasal kurallara uyularak ve kişisel veriler korunarak doğru biçimde birleştirilmeli. Ombudsman'a göre teknik ve idari zorluklar, çocukların ve ailelerin sağlık ve eğitim hizmetlerinden yararlanmasına engel olmamalı.