Bulgaristan, son 15 yıldaki çocuk bakımı alanında 3,28 ortalama not aldı. Sonuç, Ulusal Çocuk Ağı'nın hazırladığı "Karne 2026" izleme raporunda yer alıyor. Milletvekilleri raporu Ulusal Meclis'in Çalışma, Demografi ve Sosyal Politika Komisyonu'nda görüştü.

Rapordaki veriler bakanlıklardan geldi. Bakanlık verisi olmayan alanlarda bağımsız araştırmalardan yararlanıldı. Rapor ayrıca kurumların topladığı bilgiyle paylaştığı bilgi arasında fark olduğunu da belirtiyor.

Ağın sekretaryasından Maria Brestniçka rakamları açıkladı. Brestniçka'ya göre bu not, devletin çok daha fazlasını yapabileceğini gösteriyor. Ona göre 15 yılda birkaç büyük reform ve plan kabul edildi. Ancak bunlar bugün birbiriyle iletişim kurmayan dağınık önlemler ve sektörel sistemler gibi görünüyor.

Ülkedeki çocuk sayısı 80 bin azaldı. Bu sayı, bir yıl üç ayda doğan çocuk sayısına denk geliyor. Çocuk ölümleri yarı yarıya düştü. Ancak Razgrad'da doğan bir çocuğun ilk yılında ölme ihtimali, Sofya'da doğan çocuğa göre 6 kat daha yüksek. Karşılaştırma son yıla ait.

Çocukların yüzde 30'dan fazlası yoksulluk ve toplumsal dışlanma riski altında. Bu oran yıllardır neredeyse değişmiyor. Brestniçka'ya göre en yoksul kesim çok çocuklu aileler. Bu aileler emeklilerden bile daha yoksul. Brestniçka, okula giden çocuk sayısının arttığını da söyledi. Ancak ona göre eğitim sistemi eşitsizliği gidermekten çok yeniden üretiyor.

Her üç çocuktan biri şiddet veya istismar mağduru olduğunu bildiriyor. "Şiddetten korunma" alanındaki not 3,35. "Konkordiya" Vakfı'ndan Donika Koleva, okullarda şiddeti önlemeye yönelik ulusal bir politika istedi. "Demokratik Bulgaristan"dan Anna Bodakova, yapay zekânın son yıllarda çevrim içi şiddeti artıran etkenlerden biri olduğunu söyledi. Bodakova, okullarda dijital okuryazarlığa ilişkin kanun teklifini verenler arasında yer alıyor.

"Konkordiya"dan öğrenci Rayna Negoyçeva, gençler arasında yapılan bir anketi sundu. Ankette üç öneri var. Okul psikologları yalnızca idari iş yapan kişiler olmasın. Okullarda dijital beceriler ve medya okuryazarlığı dersleri verilsin. Şiddetsiz iletişim için uzun vadeli programlara, empati, dinleme ve karşılıklı saygı konulu ders dışı etkinliklere de kaynak ayrılsın. Negoyçeva ayrıca, en küçük öğrencilerin de katılacağı bir ruh sağlığı dersi önerdi.

"İlerici Bulgaristan"dan milletvekili Diana Dimitrova, Bulgaristan'da kimsenin psikolog için sevk alamadığını söyledi. Nedeni ise psikologun sağlık çalışanı sayılmaması. Dimitrova'ya göre üniversiteler "okul psikoloğu" uzmanlığıyla psikolog yetiştirebilir.

Eğitim ve Bilim Bakan Yardımcısı Tanya Pançeva, okullarda disiplin sorunu olduğunu ve bu yüzden önlemler önerildiğini söyledi. Pançeva'ya göre kurumların ortak bir bilgi sistemi kuruluyor. Bu sistem, risk altındaki çocuklar için erken uyarı verebilecek.

Ağın yönetim kurulu başkanı Aleksandrina Dimitrova, engelli çocuklar ile ebeveyn bakımından yoksun çocuklar için kurulan büyük devlet yurtlarının kapatılmasını büyük başarı olarak niteledi. Geriye Pleven ve Varna'daki iki yurt kaldı. Dimitrova, bunların yıl sonunda kapatılmasını bekliyor. Bakım merkezlerinde yaşayan çocuk sayısı, koruyucu ailelerin yanında kalanların iki katı. Dimitrova'ya göre bu hem çocuklar için iyi değil hem de daha pahalıya geliyor. Dimitrova, koruyucu aile bakımı tartışmasının yeniden başlamasını istedi. Proje bazlı finansmanın durmasını ve koruyucu aileleri çekmek, tutmak ve desteklemek için net bir strateji hazırlanmasını da istedi.