Ombudsman Velislava Delçeva, Ombudsman’ın 2025 yıllık raporunu parlamentonun Çalışma, Demografi ve Sosyal Politika Komisyonu’na sundu. Şikâyetlerin başlıca konuları arasında emekli aylıkları yer alıyor. İkinci sırada işsizlik ödenekleri geliyor. Komisyon raporu 17 lehte, 1 aleyhte oyla kabul etti.

Delçeva, insanların hem geçen yıl hem bu yıl asgari emekli aylıklarının yoksulluk sınırına ulaşmasını istediğini söyledi. İşsizlik ödenekleri bu yıl da değişmedi.

Engelli kişiler Ombudsman’a en çok sosyal hakları ihlal edildiği için başvuruyor. Delçeva’ya göre sorun yapısal. Geçen yıl yaklaşık 800 şikâyet yapıldı. Bunların 288’i TELK sürecine ilişkindi. Bu yıl TELK şikâyetleri şimdiden 302’ye ulaştı. Erişilebilir ortamın olmamasıyla ilgili 56 şikâyet var. Geçen yıl bu sayı 36’ydı.

TELK kararına itiraz edildiği sürece insanlar sekiz ila 12 ay aylıksız kalıyor. Delçeva’ya göre çoğu zaman yoksulluğa düşüyorlar. Delçeva, iki yasa arasındaki uyumsuzluğa da dikkat çekti. Sağlık Yasası’na göre TELK raporu olanlar, itiraz sürerken aylıklarını tam olarak almaya devam edebiliyor. Sosyal Sigorta Kodu ise karara Ulusal Sosyal Sigorta Kurumu’nun tıbbi denetim birimi itiraz ederse yardımların kesilmesini öngörüyor.

Komisyon Başkanı Venko Sabrutev, bir yandan TELK kararlarında çok sayıda suistimal olduğunu söyledi. Ancak sağlıklı biri sistemi kandırıyor diye hastanın bedel ödememesi gerektiğini belirtti.

Ombudsman’a göre engelli çocuklara karşı yerleşik bir ayrımcılık var. Engelli yetişkinlere verilen yardımlar, her yıl artan yoksulluk sınırına bağlı. Çocuklara verilen yardımlar ise her yıl bütçede belirleniyor. Bazı durumlarda hiç güncellenmiyor. Delçeva’ya göre çocuklara verilen desteğin de her yıl güncellenmesi gerekiyor.

Toplantıda çocuklar arasındaki şiddet, yetişkinlerin çocuklara yönelik şiddeti ve çocuk adaleti hakkında da soru soruldu. Delçeva iki eksik olduğunu söyledi. Birincisi, Ombudsman henüz şiddet mağdurlarının başvuracağı bir kurum olarak tanınmıyor. İkincisi, çocuklar da Ombudsman’ı başvuru yeri olarak görmüyor. Bu yüzden Ombudsman okulları ziyaret ediyor ve sivil toplum kuruluşlarıyla çalışıyor. Delçeva’ya göre mevzuat eskidiği için çocuk adaletinde reform gerekiyor.

Tahsilat şirketleri ve hızlı kredi şirketleri hakkında sorulan soruya Delçeva, insanların borçlarının kendilerine haber verilmeden başka bir alacaklıya devredildiğini bildirdiğini söyledi. İnsanlar ayrıca zamanaşımına uğramış borçların kendilerinden istendiğini anlatıyor. Delçeva’ya göre borçlular ve yakınları sürekli aranıyor, evlerine ve iş yerlerine gidiliyor. Borç ise nedeni açıklanmadan büyüyor.

Gençler arasında da borçluluk var. Delçeva’ya göre işsiz 18 yaşındakiler, iPhone almak için ilk kredilerini çekmeye acele ediyor. Sonra çıkışı olmayan bir borç sarmalına giriyor ve ailesiyle ilişkileri bozuluyor.

Euronun 1 Ocak 2026’da kullanıma girmesinden önce Ombudsman’ın kabul bürolarına 40’ar kişi başvurdu. Bu kişiler, söz konusu tarihten sonra ne olacağını soruyordu.