“Progresivna Bulgaristan” (PB), yeni tüketici kredisi yasasının birinci ve ikinci görüşmeleri arasında bir öneri paketi sunacak. Paket, hızlı kredilerdeki ek ücretleri düşürmeyi ve kredi verenleri daha sıkı denetlemeyi amaçlıyor. Konstantin Prodanov, Meclis’te düzenlediği basın toplantısında açıkladı.

Öneriye göre, iki asgari ücrete kadar olan kredilerde ilk ayın toplam maliyeti çekilen tutarın en fazla yüzde 20’si olacak. Örneğin 1000 avroluk bir kredide bu maliyet 200 avroyu geçemeyecek.

Prodanov, şu anki üst sınırın kaldırılmadığını söyledi. Değişen şey, kredinin getirdiği ek maliyetin dönemlere nasıl yayıldığı. İlk aydan sonra üst sınır yavaş yavaş yükselecek ve yasal faizin beş katı olan bugünkü sınıra ulaşacak. Amaç, yasal sınırların çeşitli ücretlerle dolanılmasını önlemek.

Ödeme gücü hiç ölçülmemişse ya da bu işlem sadece göstermelikse sözleşme geçersiz sayılacak. Bu durumda borçlu yalnızca anaparayı geri ödeyecek. Faiz ve cezai şart ödemeyecek.

Mahkemeler, geçersiz sözleşmeler veya maddeler, haksız şartlar ve haksız uygulamalarla ilgili kesinleşmiş kararları Tüketiciyi Koruma Komisyonu’na (KZP) gönderecek. KZP, haksız şartların yer aldığı herkese açık bir kayıt oluşturacak. Sonraki denetimlerde bu kayıttan yararlanılacak. Bir şirket üç veya daha fazla sistemli ihlal yaparsa komisyon, Bulgaristan Merkez Bankası’na (BNB) bilgi verecek. Ayrıca şirketin mali kuruluşlar sicilinden silinmesini isteyecek. Kuralların uygulanmasını izlemek KZP’nin görevi olacak. Prodanov, “Elbette her kredi verenin her sözleşmesini inceleyemezler, ama bu önce ihbar üzerine yapılır” dedi. Zor durumdaki biri mahkemede hakkını ararken ödeme gücünün hiç ölçülmediği ortaya çıkarsa da inceleme başlayacak.

Öneriler, kredinin hangi durumda vadesinden önce istenebilir hale geleceğini de açıkça belirliyor. Gecikme faizinin, vadesi geçmiş borçlar için geçerli yasal faizi aşamayacağı kuralı da geri geliyor. PB, hızlı kredi şirketlerinde franchise modelinin yasaklanmasını istiyor. Amaç, denetimin dışında kredi veren ya da aracılık yapan kayıt dışı işletmecileri sınırlamak.

Kasten işlenen adi suçlardan hüküm giyenler, bu tür kredileri veren, işleyen veya tahsil eden şirketlerde görev alamayacak. Borç tahsilatçıları, borçluları saat 20.00 ile 08.00 arasında rahatsız edemeyecek. Kumarda para kaybedildikten sonra yeni kredi verilmeyecek.

Şirketler, Ulusal Gelir İdaresi’nin (NAP) kumar konusunda risk altındaki kişiler sicilini görebilecek. Ekonomi Politikası, Yatırım ve Sanayi Komisyonu Başkanı Stefan Belçev, bu sicile kayıtlı olmanın otomatik ret nedeni olmadığını söyledi. Belçev’e göre kayıt, ödeme gücü değerlendirilirken ek bir risk unsuru sayılacak. Banka dışı mali kuruluşlar ise RegiX sistemi üzerinden hassas kişisel verilere ulaşamayacak. İnsanlar gelirleriyle ilgili bilgileri NAP’ın ücretsiz elektronik hizmeti üzerinden kendileri verecek. Bunun için elektronik imza veya kişisel kimlik kodu kullanacaklar.

PB’den Zdravko Markov, partinin zor bir mücadeleye girdiğini söyledi. Markov, bu şirketlerin Bulgarların cebini boşaltmasının sona ereceğini belirtti.

Prodanov’a, GERB’in Avrupa Komisyonu’na yaptığı başvuru soruldu. Başvuru, Meclis’in Sayıştay’a yaptırdığı Yol Altyapısı Ajansı’nın olağanüstü denetimiyle ilgili. Prodanov, denetim sonuçlarının beklenmesini istedi. “Kimin haksız, kimin haklı olduğu” o zaman belli olacak, dedi.