AB dönem başkanlığını yürüten İrlanda dün, birliğin 2028-2034 dönemi bütçesi için yeni bir teklif sundu. AB fonlarından sorumlu Başbakan Yardımcısı Atanas Pekanov Facebook’tan yaptığı paylaşımda, uyum (kohezyon) ve tarım politikası için ayrılan paraların küçük bir alt fon dışında kesilmediğini yazdı.

Yedi yıllık toplam bütçe yaklaşık 100 milyar avro daha azalıp 1,6 trilyon avroya düşüyor. Avrupa Komisyonu’nun geçen yıl sunduğu ilk teklif 2 trilyon avroya yakındı. Yani tutar ikinci kez düşürüldü.

Pekanov’a göre teklif doğru yönde atılmış bir adım. Teklifin, AB’nin bir sonraki çok yıllı mali çerçevesinde daha hızlı karara ve uzlaşmaya varılmasına yardımcı olacağını söyledi.

Yeni teklife göre birliğin yıllık bütçesi yaklaşık 230 milyar avro. Bu tutar AB’nin gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 1’inin biraz üzerinde. Danimarka’nın bütçesinden de biraz daha yüksek.

Başbakan Yardımcısı’na göre AB’de doğru kararlar, Bulgaristan aktif olduğunda ve benzer görüşleri paylaşan güçlü bir ülke grubu bulunduğunda alınıyor. Pekanov burada, 17 ülkeden oluşan “Uyumun Dostları” grubunu kastediyor. Grup, uyum politikasının daha fazla kısılmaması için ısrar ediyor. Bu politikayla altyapı, sağlık, eğitim, çevre koruma ile küçük ve orta ölçekli işletmeler finanse ediliyor.

Pekanov son haftalarda çeşitli platformlarda ve toplantılarda gruptaki ülkelerin temsilcileriyle görüştü. Bulgaristan grupta aktif olarak yer almayı sürdürecek.

Pekanov’a göre teklifte eleştirilmeye devam edecek zayıf noktalar var. Birincisi, paraların kullanım süresinin kısaltılması. Yönetmeliğe göre bu süre, fonların kesin olarak kullanılması için belirlenen sürecin ardından üç yıl. Teklifte ise bir yıl öneriliyor. Bu, çevresel değerlendirmeler ve mahkemedeki itirazlar yüzünden sık sık gecikmeye uğrayan altyapı ve diğer büyük projeler için sorun yaratıyor.

İkincisi, ülkelere ayrılan paranın yüzde 25’inin kriz durumları için ayrı tutulması. Bu paralar, bir sonraki program döneminin başından itibaren kullanılamayacak.

Üçüncüsü, “Erasmus” ve “Ufuk Avrupa” programlarında bilim için artırılan tutarın giderek erimesi. Pekanov bunu büyük bir hata olarak niteledi. Ona göre bu programlar, Avrupalı vatandaşlar arasında en bilinen ve en sevilen programlar arasında.

Başbakan Yardımcısı, AB’nin görevleri arttıkça aynı küçük bütçeyle idare etmesinin zorlaştığını da söyledi. Ona göre kesinti talepleri, AB’nin küresel bir aktör olmasına, daha az gelişmiş bölgelere ve tarıma destek vermesine yardımcı olmuyor. Rekabet gücü, teknoloji, bilim ve savunmaya yatırım yapmasına da yardımcı olmuyor. Ülkeler, daha yüksek hedeflerin ve ihtiyaçların nasıl finanse edileceği konusunda henüz anlaşamadı.

Finansman görüşmeleri önümüzdeki haftalarda, büyük olasılıkla aylarca sürecek. Pekanov, görüşmelerin kolay geçmeyeceğini düşünüyor. Ona göre taraflar, bütün bölgelere yetecek kaynağı sağlayan, rekabet gücünü artıran ve Avrupa’nın 21. yüzyılda egemen biçimde ayakta durabilmesini sağlayan işleyen bir uzlaşmaya varmalı.