Çevre ve Su Bakan Yardımcısı Kostadin Geşev, 2030 yılına kadar evsel atıkların yüzde 60'ının geri dönüşüme veya yeniden kullanıma hazırlanması gerektiğini hatırlattı. Bu oran 2035'te yüzde 65'e çıkmalı. Zorunluluk Avrupa'dan geliyor.

Geşev, belediye başkanlarının katıldığı "Sürdürülebilir Belediye Sistemleri ve Yeni Evsel Atık Ücretine Geçiş – İlk Dersler ve Olası Çözümler" forumunda konuştu. Forum, Albena'da düzenlenen Yerel Yönetimler Yıllık Toplantısı'nın bir bölümüydü. Çöp ücretinin hesaplanmasına ilişkin yeni yöntem "kirleten öder" ilkesine dayanıyor.

Belediyelerin yeni modele geçerken başvuracağı ana kaynak "Çevre" programı. Programda biyobozunur atıkların ayrı toplanması ve geri dönüştürülmesi için sistem kurmaya, genişletmeye ve yenilemeye 172 milyon avro var. Destek, 48 bölgesel birliğe bağlı 236 belediyeyi kapsıyor.

Bulgaristan Belediyeler Ulusal Birliği'nin (NSORB) belediyelerde evsel atık yönetimi modelleri üzerine bir projesi var. Yerleşim yerinin türüne ve yapılaşmaya göre sekiz örnek model hazırlandı. Yerel yönetimler bu modelleri kullanabilir. Geşev'e göre bir belediyenin birkaç farklı çözüme ihtiyacı olabilir.

Geşev'e göre ülke genelinde her bölgesel sistem için ne kadar atık çıktığı ve atığın neyden oluştuğu bilinmeli. Hangi tesislerin çalıştığı, gerçekte neyin geri dönüştürüldüğü ve çöp depolama alanlarında ne kadar yer kaldığı da açık olmalı. Bu veriler yatırımlar için ortak bir takvimin temeli olmalı. Böylece depolama alanlarının dolduğu yerlerde kararlar zamanında alınabilir.

Geşev, depolama alanlarının her genişletilmesinin, gelen atığı azaltacak somut adımlarla birlikte yapılması gerektiğini söyledi. Kalıcı çözümü yalnızca çöpün toplanma ve işlenme biçiminin değişmesinin getirebileceğini de belirtti.

Geşev, yerel koşullara uygun gıda ve yeşil atık ayrı toplama sistemlerinin daha hızlı kurulmasını istedi. Miktarların daha öngörülebilir, düzenlemenin daha kolay olduğu restoranlar, oteller, pazarlar ve okullar iyi bir başlangıç noktası. Müstakil ev ve bahçelerin bulunduğu yerlerde evde kompost yapılabilir. Ancak kapların dağıtımı, halkın eğitimi ve sonuçların izlenmesiyle birlikte yürütülmeli.

Tesis yatırımı, toplama düzeniyle birlikte yapılmalı. Ayrı toplanmış biyoatık olmadan kompost tesisi istenen sonucu vermez.

Geşev, belediye başkanlarına proje hazırlarken inşaatı, ileride işletmeyi, gereken personeli, taşımayı ve elde edilen malzemelerin akıbetini birlikte değerlendirmeleri çağrısında bulundu. Belediye, tesis çalışmaya başladıktan sonra hizmetin kendisine neye mal olacağını yatırımdan önce bilmeli.

Geşev'e göre ayrı toplama, yeniden kullanıma hazırlama ve onarım merkezleri de geliştirilmeli. Kontrol ve tamirden sonra kullanılabilecek bir mobilya, elektrikli ev aleti ya da başka bir eşya, kaynak tasarrufu ve yerel istihdam demek.

Küçük belediyeler araç gereç, ortak güzergâh, gezici hizmetler ve tesislerin bölgesel kullanımı konusunda birlikte hareket edebilir.