Maliye Konseyi Başkanı Simeon Dyankov'un analizine göre, iktidarın önerdiği banka aşırı kâr vergisi Çekya, Litvanya ve İtalya'daki geçici uygulamalara benziyor.

Yalnızca bu vergiden 1 milyar avrodan fazla gelir bekleniyor. Analize göre bütçe açığı, KDV, gelir vergisi ya da sigorta primleri artırılmadan da küçülebilir.

Maliye Bakanlığı eylülde, 2027 yılı için bankaların, sigorta ve reasürans şirketlerinin, telekomünikasyon firmalarının, döviz bürolarının ve hızlı kredi şirketlerinin aşırı kârını vergilendirmek istediğini açıkladı. Listede, en az beş gıda satış noktası olan ticaret şirketleri de var.

Bulgaristan Bankalar Birliği vergiye karşı çıkıyor. Birlik, ekim başından beri önlemin kabul edilmemesini istiyor. Birliğe göre vergi, bankaların ekonomiyi finanse etme gücünü riske atıyor. Birlik, önlemin ulusal ve Avrupa hukukuna da uymadığını savunuyor.

AB'nin 12 ülkesinde bankalardan ek vergi alınıyor: Belçika, Hollanda, Slovenya, Estonya, Letonya, Litvanya, Çekya, Romanya, Slovakya, Macaristan, İspanya ve İtalya. Uygulamalar ülkeden ülkeye değişiyor. Bazı ülkeler aşırı kârı ya da olağanüstü net faiz gelirini vergilendiriyor. Bazıları ise bankaların gelirlerini, varlıklarını ya da borçlarını esas alıyor.

Çekya, yasayla belirlenen 2023–2025 dönemi aşırı kârı üzerinden yüzde 60 vergi alıyor. Litvanya, olağanüstü net faiz gelirinden geçici bir dayanışma katkısı kesiyor. İtalya, net faiz gelirindeki artışa bağlı, tek seferlik bir olağanüstü önlem uyguladı. İspanya faiz ve banka komisyonu gelirlerini vergilendiriyor. Slovenya ise 2023'teki yıkıcı selin ardından bankalardan ek vergi almaya başladı. Bu para ülkenin yeniden inşası için kullanılıyor.

Dyankov'a göre bütün bu uygulamaların mantığı aynı: Makroekonomik ortam ve faiz ortamı değiştiği için getiri yükselirse, ek getirinin bir kısmı geçici olarak kamu maliyesine gidiyor. Dyankov'a göre 2022'den sonraki yüksek kârların nedeni şu: Avrupa'da politika faizleri yükseldi, kredilerden ve diğer faiz getiren varlıklardan gelen gelir hızla arttı. Mevduat faizleri ise daha yavaş yükseldi. Dyankov, net faiz gelirinin en çok faiz ortamındaki değişim yüzünden arttığını, yeni yatırımların, teknolojinin ya da ek girişimci riskinin bunda payı olmadığını belirtiyor.

Analizde, geçici olağanüstü gelirlerin geçici olağanüstü harcamaları karşılayabileceği belirtiliyor. Böylece hükümetin yeni borç alma ya da başka vergileri artırma ihtiyacı azalabilir. Çekya ve Litvanya'daki uygulamalar baştan beri geçici. Önlemin tek seferlik olması, sermaye yapısı ve kredi verme açısından uzun vadeli belirsizliği sınırlıyor. Geçici olması ise verginin yatırımların önünde engel olma riskini de azaltıyor.

Dyankov'a göre Bulgaristan için olası aşırı kâr vergisi, bankalara yönelik genel bir kurumlar vergisi artışı değil. Ona göre daha doğru yol, önceden belirlenen tarihsel kârlılık oranının üzerindeki olağanüstü kâra, bitiş tarihi net olan geçici bir vergi getirmek.