Maliye Bakanı Galab Donev, hazineye yaklaşık 2,2 milyar avro katkı sağlayacak bir gelir-gider paketinin hazırlandığını bildirdi. Donev, bir televizyon röportajında, bu tutarın 750 milyon avrosunun tasarruflardan geleceğini söyledi.

Paketin bir bölümünü bankaların ve market zincirlerinin aşırı kârlarına konulacak tek seferlik vergi oluşturuyor. Donev, bütçe açığının yalnızca yeni gelirlerle kapatılamayacağını, bu nedenle harcamalarda da kesintiye gidildiğini söyledi.

Maliye Bakanlığı tüm harcamaları gözden geçiriyor ve önce yatırım projelerini masaya yatırıyor. Sonuç vermeyen projelere ayrılan ödenekler kısılacak, şişkin idari yapıların giderleri düşürülecek. İyi çalışmayan devlet idaresi birimleri yeniden yapılandırılacak. Amaç, kamu parasını daha verimli alanlara yönlendirmek.

Güvenlik alanında, NATO'ya yönelik savunma yükümlülüklerine dokunmadan paranın daha iyi kullanılması hedefleniyor. Donev, dün İçişleri Bakanı İvan Demerciev ile yeniden yapılanma, harcama kısıtlaması ve kaynakların halkın güvenliğine yönlendirilmesini görüştü. İçişleri Bakanlığı'nda polislik görevi yapmayan personel sayısının azaltılması planlanıyor; ancak kapsam henüz netleşmedi.

Donev, bankaların son beş yılda kârlarını yüzde 588 artırdığını hatırlatarak bunu aşırı kâr olarak nitelendirdi. Bakana göre avroya geçiş, o zamana kadar Bulgaristan Merkez Bankası'nda rezerv olarak tutulan büyük miktarda parayı serbestleştirdi.

Donev, bu verginin kredi faizlerine yansıyacağına dair ne kendisinin ne de Maliye Bakanlığı uzmanlarının bir tehlike gördüğünü söyledi. Bankaların kârını hissedarların temettü olarak aldığını, kredi için kullanılan paranın ise başka kaynaklardan — özellikle vatandaşların ve şirketlerin mevduatlarından — geldiğini açıkladı. Bankaların faiz marjının AB ve avro bölgesindeki diğer ülkelerde de sürekli vergilendirildiğini, bunun oralarda kredi verilmesini ve faiz oranlarını olumsuz etkilemediğini ekledi.

Bulgaristan Merkez Bankası Başkanı Dimitar Radev, kredilerin pahalanacağı ve ekonomik faaliyetin yavaşlayacağı konusunda uyardı. Donev ise bunun Radev'in kişisel görüşü olduğunu, Yönetim Kurulu'nun ortak kararı olmadığını söyledi. İkili, cuma günü bir araya gelecek.

Market zincirlerinde kârın piyasa koşullarından mı, yoksa iş büyümesinden, yeni teknolojilerden, daha iyi organizasyondan ve yeni ürünlerden mi kaynaklandığına bakılacak. Donev, 50 mağazası olan bir zincirin 100 mağazası olan bir zincir kadar kâr edemeyeceğini örnek verdi. Verginin fiyat artışlarını durduracağı beklentisinin kesin bir öngörüden çok bir temenni olduğunu söyledi.

Avrupa Komisyonu uzmanları, bütçe kalemlerini görüşmek üzere 5-6 Ekim'de Sofya'ya geliyor. Avro bölgesi üyesi olan Bulgaristan'ın bütçe çerçevesini Komisyona gönderme süresi 15 Ekim'de doluyor. Bütçe tasarısı ardından Meclis'e sunulacak. Donev, 2027 bütçesi için yasal sürelere uyulacağını söyledi. Bulgaristan, yıllık net harcamalara sıkı uyulmasını şart koşan aşırı açık prosedürüne tabi.

Yeni devlet borcu dün çok uygun koşullarla alındı. Donev, Anayasa Mahkemesi'ne bütçe açığına karşı yapılan itirazların finansmanı aksatacağı yönündeki kaygıların doğrulanmadığını söyledi. Geçen hafta Bulgaristan'ın kredi notu görünümü pozitife yükseltildi. Bakana göre bu, ekonomiye ve aşırı açığa karşı alınan tedbirlere ilişkin olumlu bir değerlendirme.

Donev, akaryakıt fiyatlarındaki artışı Rus petrolü ithalatının durdurulmasına ve başka tedarikçilere geçişe bağladı. Bulgaristan'ın muafiyetten izin verilen süreden önce vazgeçtiğini hatırlattı. Ham madde fiyatındaki fark son fiyatlara yansıdı. Bakana göre Bulgaristan'da akaryakıt hâlâ Avrupa'nın en ucuzları arasında; karşılaştırma yapılırken hangi ülkelerin Rus petrolü kullandığına, hangilerinin ise fiyatlara idari tavan koyduğuna bakmak gerekiyor. Donev, Lukoil'in kârlarıyla ilgili olarak şirketin güncel marjına dair elinde veri olmadığını söyledi ve soruyu Ekonomi Bakanı ve ekonomiden sorumlu Başbakan Yardımcısı'na yöneltti. Şirketin aşırı kârının 2022 tarihli Avrupa düzenlemesi kapsamında zaten vergilendirildiğini hatırlatarak, aynı referans yıllar için yeniden vergilendirmenin bir etkisi olmayacağını düşündüğünü belirtti.

Donev, fiyat artışlarından avronun sorumlu olmadığını söyledi. Bakana göre önceki hükümet, iş dünyasının ve halkın bu geçişe hazır olup olmadığını doğru değerlendirmedi. Spekülasyona karşı denetim eksikliği, mağazalarda ve hizmetlerde bir levin bir avroya dönüşmesine yol açtı.

Rakı tasarısı, üretim yöntemi belirsiz ve kalitesi bilinmeyen rakıların işletmelerde, restoranlarda, pansiyonlarda ve benzeri yerlerde satılmasını, tüketici sağlığı ve yaşamı için taşıdığı risk nedeniyle sınırlamayı amaçlıyor. Özel Tüketim Vergisi ve Vergi Depoları Kanunu'ndaki satış hükümlerinde herhangi bir değişiklik yapılmıyor. Donev, ev yapımı rakı geleneğine dokunulmayacağını, hiç kimsenin evlerdeki buzdolaplarını denetlemeyeceğini söyledi. Bakanlık, kamuoyu görüşü sürecinde gelen önerileri aldığını ve metni düzenlerken bunları dikkate alacağını belirtti.

Donev, Filipov cinayetiyle ilgili olarak olayın ağır ve trajik olduğunu söyledi; yetkili kurumların olayın tüm ayrıntılarını aydınlatmasına izin verilmesi çağrısında bulundu.