Burgaz Ticaret ve Sanayi Odası (BsTPP), Bulgaristan'ın iş dünyası açısından avantajlarını anlatan analizinde, uluslararası şirketlerin nereye yatırım yapacaklarına artık birkaç etkene bakarak karar verdiğini belirtti. Bunların başında öngörülebilir kurallar, iş gücü, altyapı ve düşük vergi yükü geliyor. Analiz, faaliyetini kapatan ya da başka yere taşıyan şirketleri de ele alıyor. Bunlardan biri, Karnobat'taki "Sumitomo Electric Bordnetze SE" (SEBN SE) fabrikası. Fabrikada yaklaşık 800 pozisyon etkileniyor.

Japon şirket Mezdra'daki fabrikasını daha önce kapattı. Karnobat'taki faaliyetini de azaltıyor. Üretimin bir kısmı Moldova ve Romanya'ya taşındı. Şirket, Karnobat'taki fabrikanın Mart 2027'de tamamen kapanacağını geçen yıl aralık başında BTA'ya bildirmişti. SEBN SE'ye göre faaliyet, yüksek üretim maliyetleri ve iş gücü giderlerindeki ciddi artış nedeniyle daraltılıyor.

Oda başka örnekleri de sıraladı. "Takeaway" Bulgaristan'daki çalışmalarını sonlandırıyor. "Bosch" ise Sofya'daki mühendislik merkezini 2027 ortasına kadar kapatmayı planlıyor. Bu karar yaklaşık 670 kişiyi etkiliyor. "MD Elektronik"in Vratsa'daki fabrikası kapandı. Fabrikada yaklaşık 550 iş yeri vardı. "BTB Bulgaristan" üretimi durduruyor ve yaklaşık 400 iş yeri etkileniyor. "Unilever"in Debelets'teki üretimi ise Romanya, Yunanistan ve Türkiye'ye taşınıyor.

BsTPP'ye göre yer seçerken verimlilik, finansmana erişim ve idari ortam da giderek daha çok önem taşıyor. Hepsinden önemlisi, vergiler dahil kuralların öngörülebilir olması. Odanın değerlendirmesine göre önerilen vergi değişiklikleri "Takeaway" ve "Bosch"un kararlarının nedeni değil.

Analiz, Maliye Bakanlığı'nın 2027 yılı kârlarına bir defaya mahsus ek vergi getirme önerisine de değiniyor. Öneri altı sektördeki şirketleri kapsıyor: bankalar, sigorta şirketleri, telekomünikasyon şirketleri, büyük gıda zincirleri, döviz büroları ve hızlı kredi şirketleri. Eşik, şirketin 2020-2025 arasındaki ortalama vergilendirilebilir kârının yüzde 20 fazlası. Bu eşiğin üzerindeki kâr yüzde 33 oranında ek vergiye tabi olacak.

Oda yetkilileri, iş dünyası için meselenin yalnızca verginin tutarı olmadığını yazdı. Asıl konu, vergi politikasının öngörülebilir olması ve kuralların uzun vadede istikrarlı kalacağına güven duyulması. BsTPP'ye göre bankaların sermaye durumundaki değişiklik, işletmelere verilen kredilerin koşullarını da etkileyebilir. Analizde Bulgaristan Merkez Bankası Başkanı Dimitar Radev'in sözlerine de yer verildi. Radev'e göre bankaların ek kârına ilişkin yöntem, ekonomik koşulları birbirinden çok farklı dönemleri kapsıyor. Bu dönemlerde önce pandemi ve sıfıra yakın faiz yaşandı, ardından enflasyon şoku ve faiz artışları geldi.

Alman-Bulgar Sanayi ve Ticaret Odası'nın 83 şirket arasında yaptığı araştırmaya göre şirketlerin yüzde 70'i Bulgaristan'daki yatırımlarını korumayı ya da artırmayı planlıyor. Şirketlerin yüzde 77'si ise faaliyetini başka yere taşımayı düşünmüyor. Şirketler başlıca avantajlar olarak düşük vergi yükünü ve istikrarlı vergi düzenini gösteriyor.

BsTPP, ülkede maaşların arttığını hatırlattı. Çalışma çağındaki nüfus azalıyor, birçok sektördeki şirketler de eleman bulmakta zorlanıyor. Oda yetkilileri, "Bulgaristan artık yalnızca diğer ülkelerden daha ucuz olmaya güvenemez" diye yazdı. Onlara göre ülkenin hâlâ nispeten düşük bir vergi yükü, AB üyeliği, avantajlı coğrafi konumu, Avrupa tek pazarına erişimi ve güçlü bir sanayi tabanı var.

Oda, bir sonraki yatırım dalgası için uygun koşullar oluşturulması gerektiğini düşünüyor. Bunlar arasında teknoloji, otomasyon, araştırma ve geliştirme, mühendislik hizmetleri, yüksek verimli üretim ve insan kaynağı sayılıyor.