Bulgaristanlı müşteriler, ödeme şirketi İBanFirst’in diğer Avrupalı müşterilerine göre daha sık ABD doları ile ödeme yapıyor. Şirketin "2026 Uluslararası Ödeme Hızı Barometresi" analizi bunu gösteriyor. Para en çok Çin’e gidiyor ve oraya ABD’dekinden çok daha geç ulaşıyor.

Analiz, şirketin Avrupa’daki müşterilerinin 2025’te SWIFT üzerinden yaptığı 252 binden fazla ödemeyi kapsıyor. Bulgar firmaların uluslararası ödemelerinin yüzde 67’si dolarla yapılıyor. Avrupalı müşterilerde bu oran ortalama yüzde 56. Bulgarların en çok kullandığı para birimleri dolar, avro, leva ve Çin yuanı.

Bulgaristanlı müşterilerin avro ödemeleri yüzde 14’ten yüzde 22’ye çıktı. Leva ile yapılan ödemeler ise yüzde 12’den yüzde 4’e düştü. Şirket, bu değişimi avroya hazırlık olarak yorumluyor. Hazırlık, Bulgaristan’ın Ocak 2026’da avroyu resmen kabul etmesinden önce başlamış.

Bulgaristanlı müşterilerin 2025’teki tüm uluslararası ödemelerinin yüzde 29’u dolarla Çin’e gitti. Bu, en büyük ödeme hattı. Dolarla Hong Kong’a yapılan ödemeler yüzde 8, avroyla Türkiye’ye yapılanlar yüzde 5 oldu. Dolarla Türkiye’ye, avroyla Sırbistan’a ve avroyla Hindistan’a giden ödemelerin payı yüzde 3’er. Dolarla ABD’ye yapılan ödemeler yüzde 2’de kaldı.

İkinci büyük ödeme hattı Hong Kong’a gidiyor. Oysa resmi mal ticareti istatistiklerine göre Hong Kong, Bulgaristan’ın en büyük ticaret ortakları arasında değil. Şirkete göre finansal hatlar, fiziki ticaret akışıyla her zaman örtüşmüyor. Hong Kong, Asya’nın finans, ticaret ve ödeme merkezi olduğu için ticaret bölgedeki başka pazarlara yönelse bile ödemelerin güzergâhında yer alabiliyor.

Ödeme hatları, ülkenin dış ticaretteki ana yönlerini izliyor. Bulgaristan Ulusal İstatistik Enstitüsü’nün (NSI) kesin verilerine göre üçüncü ülkelerden mal ithalatı 2025’te 2024’e kıyasla yüzde 8,1 arttı. Değer olarak en büyük paya Türkiye, Çin, Sırbistan ve ABD sahip.

Bulgaristanlı müşterilerin BAE dirhemi ile yaptığı ödemeler 2025’te yüzde 1 oldu. Bir yıl önce bu oran yüzde 0,03’tü. Bulgaristan’ın BAE’ye ihracatı aynı dönemde yüzde 31,4 artarak 200 milyon avroya ulaştı. İBanFirst, bunu BAE’nin 2025’te Avrupa, Asya ve Orta Doğu arasındaki ticaret ve finans merkezi olarak rolünün artmasına bağlıyor.

Bulgaristan’dan Çin’e giden dolar ödemelerinin yüzde 9’u 2 saatin altında ulaşıyor. Avrupa ortalamasında bu oran yüzde 12. ABD’ye giden ödemelerde ise oran yüzde 65. Bulgaristan’dan yapılan ödemeler ortalama 1,5 aracı bankadan geçiyor. Avrupa genelinde bu sayı 1,8. Çin ve ABD hatlarında aracı banka sayısı birbirine çok yakın. Buna rağmen iki hat arasındaki hız farkı büyük.

Şirket, gecikmenin asıl nedeninin aracı banka sayısı değil, son aşama olduğunu söylüyor. SWIFT verilerine göre ödemenin işlem süresinin yüzde 80’i, alıcı bankanın parayı onaylamasını beklemekle geçiyor. Daha verimli gönderim, paranın daha hızlı ulaşacağını garanti etmiyor. İBanFirst’e göre Çin’e ödemelerin yavaş olmasının nedenleri saat dilimleri, yerel bankaların işlem süresi, bankacılık altyapısı ve mevzuat şartları.

Avrupa’dan Çin’e giden dolar ödemesi, aynı iş günü içinde ABD’deki muhabir bankalardan geçiyor. Alıcının bankasına, Çin’de yerel iş günü başlamadan ulaşıyor. Ödemenin aynı gün işleme alınma ihtimali en yüksek olan zaman, pazartesi ile çarşamba arasında saat 11.00’den (Orta Avrupa saatiyle 10.00) önce verilen talimatlar. En uygun saat aralığı ise 9.00 ile 10.00 (Orta Avrupa saatiyle 8.00 ile 9.00) arası.

Avrupa’da tamamlanan ödemelerin yüzde 73’ü 24 saatten kısa sürede sonuçlandı. 2024’te bu oran yüzde 72’ydi. Dünyada SWIFT ödemelerinin yaklaşık yarısı dolarla yapılıyor. İBanFirst, dolara bağımlılığı şöyle açıklıyor: ABD ve Avrupa’daki finans merkezlerinin çevresinde onlarca yıldır kurulan dolar bazlı bankalar arası bağlantı ağı var. Şirket, bu ağın avro dahil gerçek bir rakibi olmadığını belirtiyor.