Bulgaristan'da işleyen bir kanser kayıt sistemi yok, ulusal kanserle mücadele planı da uygulanmıyor. Onkologlar bunu Sofya'daki 17. Ulusal Onkoloji Konferansı MORE 2026'nın açılışından önce söyledi. Yeni kayıt sistemi hazır ve Avrupa standartlarına uygun, ama henüz devreye girmedi.
Doktorlara göre kayıt sistemi olmadan ülke genelinde doğru veri toplanamıyor. Bu da etkili önleme politikaları hazırlamayı engelliyor. Ulusal Sağlık Bilgi Sistemi'ne girilen veriler bu kararlar için yeterli değil.
Hükümet dışı bir girişim olan Bulgaristan Ulusal Kanser Merkezi, Avrupa ve ulusal kanserle mücadele planlarının uygulanmasını koordine edecek. Ancak merkez resmi statü alamadığı için henüz çalışmaya başlayamadı. Merkezin kuruluş sürecini yürüten koordinatör ve Ortak Ulusal Onkoloji Ağı yönetim kurulu üyesi Eczacı İvaylo Petrov, "Bulgaristan Ulusal Merkezi'ne katılım konusunda kurumlardan 204 gündür tek bir yanıt alamadık" dedi. Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Yenilik ve Dijital Dönüşüm Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Politika Bakanlığı'ndan yanıt bekleniyor. Diğer Avrupa ülkelerinde benzer 17 merkez kurumsallaşma sürecinde. Petrov'a göre kanser konusunu önemsememek son derece ahlaka aykırı.
Doç. Dr. Dimitar Kalev, Bulgaristan'daki onkolojiyi "ayakları kilden bir dev" olarak tanımladı. Kalev, MORE 2026 organizasyon komitesi başkanı ve ağın başkan yardımcısı. Avrupa'da karaciğer kanseri vakaları hızla artıyor, hastalık dünyada başlıca ölüm nedenleri arasında yer alıyor, ama Bulgaristan'da önleme ve tarama organize edilmemiş, dedi Kalev. Avrupa Komisyonu'nun Kansere Karşı Görevi'nin üç temel ayağı -önleme, tarama ve bilgilendirme- Bulgaristan'da eksik, diye ekledi.
Karaciğer kanseri her 100 bin kişiden yaklaşık 7'sinde görülüyor. Hastaların yüzde 15 ile 17'si hastalığın başlangıcından sonra beş yıl yaşayabiliyor. Askeri Tıp Akademisi Gastroenteroloji Kliniği'nden Doç. Dr. Aleksandar Katsarov, hastalığın en sık siroz, hepatit B ve C ile alkol bağımlılığı olan kişilerde görüldüğünü açıkladı. Katsarov, paranın tedaviye daha büyük kaynak ayırmak yerine koruyucu hekimliğe gitmesi gerektiğini söyledi.
Nakil kanıtlanmış bir yöntem ve Bulgaristan'da tamamen erişilebilir. Asıl sorun başka yerde: Bulgaristan'da donör bulma oranı Avrupa'nın en düşük seviyesinde. Bunu Askeri Tıp Akademisi Birinci Karın Cerrahisi Kliniği şefi Prof. Dr. İvelin Takorov söyledi. Takorov'a göre bu kurumsal bir sorun ve daha iyi bir organizasyonla çözülebilir.
Onkolojik hastalıkların yaklaşık yüzde 10'u genetik yatkınlıktan kaynaklanıyor. Bunu tıbbi genetik uzmanı ve Bulgaristan Bilimler Akademisi üyesi Doç. Dr. Draga Toncheva söyledi. Toncheva'ya göre Bulgaristan'da hedefe yönelik tedaviler ve genetik laboratuvarlar mevcut, ama hastanın tedavi süreci kesintiye uğruyor ve parçalı kalıyor. Sağlık sigortası kurumunun onkoloji hastaları için yeni prosedüre ödediği 25 avro da son derece yetersiz. Toncheva, genetik testlerin kanser hastalıklarında tamamlayıcı tanı yöntemi olması gerektiğini, genetik yatkınlığı olan akrabalara erken koruma uygulanabileceğini ekledi.
Sofya Tıp Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Eczacılık Organizasyonu ve Ekonomisi Bölümü'nden Prof. Dr. Maria Dimitrova, merkezin amacının önleme ve erken koruma konusunda farkındalık yaratmak olduğunu açıkladı. Dimitrova'ya göre erken teşhis ve erken tedaviye erişim bir harcama değil, yatırım; çünkü insanlar devletin en değerli sermayesi.
Konferans bugün ilerleyen saatlerde başlıyor ve 4 Ekim'e kadar sürüyor. Konferansı Ortak Ulusal Onkoloji Ağı düzenliyor. Bulgar onkologlar, radyoterapi uzmanları ve farmakologlar ameliyat edilemeyen ileri evre hepatoselüler karsinomu ele alacak. Ayrıca karaciğer kanseri tedavisi için ulusal kılavuzu tanıtacaklar; bu, onkolojide ayrı bir farmakoekonomi bölümü içeren ilk kılavuz olacak.