Svilengrad Tarih Müzesi, “Batı Trakya’nın Kaderi ve Birinci Dünya Savaşı” başlıklı bir yuvarlak masa toplantısı düzenledi. Toplantıyla kentin bayram programı sona erdi. Ana konuşmacı Prof. Dr. Svetlozar Eldırov oldu. Sekizinci sınıfta okuyan bir öğrenci de kendi araştırmasını sundu.
Müzenin salonunda öğrenciler, öğretmenler ve kent sakinleri bir araya geldi. Toplantıyı Müdür Elena Miteva açtı. Miteva, Doğu ve Batı Trakya’dan gelen Trakyalı Bulgar mültecilerin kaderini hatırlattı. Svilengrad sakinleri bu mültecilerin torunları.
Miteva’ya göre bu insanların hikâyesi unutulmamalı. Ona göre atalar evlerini, topraklarını, mallarını ve yakınlarının mezarlarını geride bıraktı. Bunu “hayata yeniden burada, Svilengrad’da, çırılçıplak bir çayırlıkta ama Anavatan’ın sınırları içinde başlamak için” yaptılar. Miteva, “Yalnızca ekmek ve toprak istediler, yeniden bir şeyler kurabilmek için” dedi.
Eldırov, “Birinci Dünya Savaşı Sırasında Batı Trakya’nın Kaderi” başlıklı bir bildiri sundu. Bildiride Bulgar-Türk görüşmelerini inceledi. Görüşmelere iki ülkenin resmî temsilcileri katıldı. VMORO (İç Makedon-Edirne Devrimci Örgütü) üyeleri ile Gümülcine Türk Özerk Yönetimi de görüşmelerde yer aldı. Bu yönetim “Geçici Trakya Hükûmeti” veya “Bağımsız Batı Trakya Yönetimi” adlarıyla da biliniyordu.
Eldırov, 10. Ege Tümeni’nin kuruluşunu, savaştaki faaliyetlerini ve Ege kıyısının savunmasını da anlattı. Konuşmasını Prof. Staiko Trifonov’un anısına adadı. Trifonov’un Trakya ve Trakyalı Bulgarlar hakkındaki bilgilere katkısına dikkat çekti. Eldırov’a göre Trifonov olmadan yeni bir araştırma yapılamaz.
Eldırov’a göre 1913’teki üç olay Bulgaristan’ın yolunu değiştirdi ve Batı Trakya’nın geleceğini belirledi. Bunlar, 16 Haziran’daki “Suçlu Çılgınlık”, Eldırov’un felaket olarak nitelediği İkinci Balkan Savaşı ve 16/29 Eylül tarihli İstanbul Antlaşması.
Eldırov, Bulgar-Türk görüşmelerini belirleyici bir adım olarak tanımladı. Ona göre bu adım Bulgaristan’ı Almanya, Avusturya-Macaristan ve Osmanlı İmparatorluğu’nun yanına dizdi. Ülke de Birinci Dünya Savaşı’nı kaybedenler arasında yer aldı. Eldırov’a göre Vasil Radoslavov hükûmetinin başarısız jeopolitik seçimleri ikinci ulusal felaketi hazırladı. Bulgaristan açık denize çıkışını kaybetti. Trakyalı Bulgarların acıları da uzadı.
Miteva, sekizinci sınıf öğrencisini Svilengrad’ın en genç tarihçisi ve satranççısı olarak tanıttı. Öğrenci, Svilengrad çevresindeki ortaçağ yollarını ve yerleşimlerini anlattı. Bu yerlerin stratejik ve ticari önemi vardı. Öğrenci, çağdaş tarihçilerin yayınlarından ve ortaçağ kaynaklarından yararlandı. Sonuçlara ayrıca arazileri yerinde gezdikten sonra vardı.
Miteva, öğrencinin çalışmasının “Bukelon” Kalesi ile Matoçina köyü çevresini konu alan derleme kitapta yer alacağını açıkladı.