Avrupa Komisyonu, iç elektrik piyasası kuralları ve sürücüsüz kiralanan yük taşıma araçları konusunda Bulgaristan'ı Avrupa Birliği Adalet Divanı'na sevk etti. Komisyon bugün yaptığı açıklamada, toplam altı ihlal davasında ilerleme kaydedildiğini duyurdu.
Komisyona göre Bulgaristan, tüketicileri koruyan ve elektrik piyasasına herkesin aktif katılımını sağlayan AB kurallarını ulusal mevzuata hâlâ aktarmadı. Son tarih 31 Aralık 2020'ydi. Sofya'ya Şubat 2021'de resmi ihtar mektubu, Nisan 2023'te de gerekçeli görüş gönderildi. Komisyon, Bulgaristan'ın yanıtlarını inceledi ve gerekliliklerin hâlâ yerine getirilmediği sonucuna vardı.
Komisyon, eksiklikler arasında şebekeye üçüncü taraf erişimini, yeni üretim tesisleri için verilen izinleri, tüketicilerin tedarikçi değiştirmek için ortak sistem kurma hakkını ve dağıtım şebekelerindeki esnekliği sayıyor. Komisyon, iletim operatörünün dijitalleşme, veri yönetimi ve frekans kontrolü dışındaki yardımcı hizmet görevlerinde de zayıflıklar bulduğunu belirtti. Ulusal düzenleyici kurumun üretim ve depolama yatırımlarını takip etme, kendi elektrik üretimini izleme ve yardımcı hizmetlere ilişkin yöntemleri onaylama yetkisinde de aynı sorunlar var.
İkinci dava, karayolu taşımacılarına daha fazla esneklik sağlamayı ve maliyetleri düşürmeyi amaçlayan, sürücüsüz kiralanan yük taşıma araçlarına ilişkin asgari kurallarla ilgili. Bu kuralların uygulanması için son tarih 6 Ağustos 2023'te doldu, ama Bulgaristan şimdiye kadar yalnızca tek bir hükmü kabul etti. Komisyon, Bulgar makamlarının bu konudaki çabalarını yetersiz buluyor.
Bir başka dava ise Tarım Arazilerinin Mülkiyeti ve Kullanımı Kanunu'ndan kaynaklanıyor. Kanun, tarım arazisi almak isteyen gerçek ve tüzel kişilerden Bulgaristan'da 5 yıldan fazla ikamet etmiş ya da yerleşik olmuş olmalarını şart koşuyor. Bu kural 2014'ten beri yürürlükte. Brüksel, 2016'dan bu yana sorunun giderilmesini istiyor. Komisyona göre beş yıllık şart, sermayenin serbest dolaşımını ve yerleşme özgürlüğünü orantısız biçimde kısıtlıyor. Bulgaristan ile yapılan görüşmelere rağmen konu hâlâ çözülmedi.
Avrupa Birliği Adalet Divanı, 18 Ocak 2024 tarihli kararında, bir AB ülkesinde tarım arazisi almak için 5 yıldan fazla ikamet şartı koşan ulusal kanunun sermayenin serbest dolaşımına ilişkin AB hukukuyla bağdaşmadığına hükmetti. Bulgaristan'ın kanunu buna uygun hale getirmek için şimdi iki ayı var. Aksi halde Komisyon, konuyu Avrupa Adalet Divanı'na taşıyabilir.
Komisyon, dijital hizmetler kurallarıyla ilgili Bulgaristan'a ek bir resmi ihtar mektubu gönderdi. Üye ülkelerin, kuralları kendi ülkelerinde uygulayacak ulusal kurumlar olan dijital hizmet koordinatörlerini belirlemesi gerekiyor. Bulgaristan bir kurumu bu göreve yetkilendiren kanunu kabul etti, ama Kişisel Verileri Koruma Komisyonu'nu ve Elektronik Medya Konseyi'ni henüz atamadı.
Brüksel, yaptırım yetkilerinin yanlış uygulandığı görüşünde. Kanun, para cezalarının üst sınırlarına her zaman uymuyor, etkili, orantılı ve caydırıcı cezaları garanti etmiyor. Gerçek kişilerle tüzel kişilere farklı muamele edilmesi de ayrı bir sorun. Komisyon, Mayıs 2025'te Bulgaristan'ın dijital hizmetler kurallarına tam uymadığı yönündeki endişelerini dile getirmişti. Bulgaristan'ın şimdi yanıt vermek için iki ayı var.
Bulgaristan, elektrikli ve elektronik ekipman atıkları konusunda Çekya, İspanya, Kıbrıs, Lüksemburg, Polonya ve Romanya ile birlikte dava sürecinde. Yeni kurallar daha fazla yeniden kullanım, geri dönüşüm ve geri kazanım öngörüyor. Güneş paneli atıklarının yönetim maliyetlerini, değişiklikten önce piyasaya sürülen paneller dahil, üreticiler karşılayacak. Uygulama için son tarih geçen yıl 9 Ekim'de doldu, ihtar mektupları Kasım'da gönderildi. Komisyon onları mahkemeye sevk etmeden önce, yedi ülkenin yanıt vermek için şimdi iki ayı var.
Komisyon, aralarında Bulgaristan'ın da bulunduğu 16 ülkeye, tüketici kredisi sözleşmelerine ilişkin kuralları eksik uyguladıkları için gerekçeli görüş gönderdi. Son tarih geçen yıl 20 Kasım'da doldu, dava süreçleri Ocak ayında başladı. İki aylık süre içinde yanıt gelmezse Brüksel, mahkemeden para cezası talep edebilir.