Bir sonraki program döneminde ayrı bir Adil Geçiş Fonu bulunmayacak, bu fonun parası yeni Avrupa finansman çerçevesine dahil edilecek. Bu değişiklik, Stara Zagora Bölgesel Ekonomik Kalkınma Ajansı (ARIR) Genel Müdürü Rumyana Grozeva'nın bugün Stara Zagora'da düzenlenen "Kohezyon Politikası Uygulamada: Sonuçlar, Yenilikler ve Geçiş Sürecindeki Bölgeler İçin Yeni Fırsatlar" forumunda sunduğu 2028-2034 dönemi teklifinin bir parçası. Fonun şu anki kaynağı 1,4 milyar avro. Grozeva, bu noktada desteğin belirli bölgelere, özellikle Stara Zagora'nın da aralarında bulunduğu geçiş sürecini tamamlamamış bölgelere yönelik kalıp kalmayacağı sorusunun gündeme geldiğini söyledi.
Başbakan Yardımcısı Atanas Pekanov foruma video mesaj gönderdi. Pekanov, kömür bölgelerinin Bulgaristan için büyük önem taşıdığını söyledi. Bu bölgelere yeni fırsatların açılması gerektiğini belirtti. Alınacak kararların bölgeleri ve oradaki iş yerlerini tehlikeye atmaması, aksine geleceğe hazırlık sağlaması gerektiğini vurguladı.
"Sorumlu davranmalı ve bölgelerdeki geleneklere dayanmalıyız," dedi Pekanov. Düşük karbonlu ekonominin her bölgenin kendi özelliklerine göre kullanılacak yeni teknolojilere yer açtığını, fon parasının da en iyi şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ekledi. Başbakan Yardımcısı, insanların ve bölgelerin ekonomideki ve jeopolitik ortamdaki değişikliklere hazır olması gerektiğini söyledi.
Hükümet bir eylem planını çoktan kabul etti. Plandaki öncelikler arasında yeni üretim için sanayi parkları, küçük ve orta ölçekli işletmelerin yatırım yapması ve iş yeri açması için destek, yeni ve yenilikçi teknolojiler, çalışanların mesleki eğitimi ve yeniden eğitilmesi yer alıyor.
Forumun ikinci bölümü, AB'nin 2028-2034 dönemi için önerilen bütçesine ve bu bütçede kohezyon politikasıyla daha rekabetçi bir Avrupa ekonomisi hedefinin nasıl bir araya getirildiğine ayrıldı. Grozeva, kohezyon politikası ile rekabet gücü arasındaki farklara değindi.
Kohezyon politikası belirli bölgelere bağlı. Bu politika, bölgeler arasındaki farkları azaltmayı, fırsatlara erişimi ve iş birliğini hedefliyor. Rekabet gücü ise yeni geliştirmeler, öncü teknolojiler ve iş büyümesi için ayrılan parayla oluşuyor, diye açıkladı Grozeva. İki hedef mutlaka birbiriyle çelişmiyor, ama aynı yatırımlar anlamına da gelmiyor. Tartışma, paranın nereye gideceği ve projelerin nasıl seçileceği konusunda.
Örnek olarak uzay teknolojilerini gösterdi. Bu alandaki şirketler, işletme ve uzman ağının zaten bulunduğu yerlerde rekabet gücü desteği alıyor, bu paranın dağılımı ise bölgelerin kendi ihtiyaçlarını takip etmiyor. Grozeva, kaynakların esas olarak en gelişmiş yerlere yönelebileceği konusunda uyardı. Altyapı, beceri, araştırma kapasitesi ve bölgelerin hazırlığı için parayı kimin ödeyeceği sorusuna ise bir yanıt yok.
1 Ocak 2027'den itibaren Bulgaristan, Avrupa parasının planlanması ve raporlanmasının temelini oluşturan NUTS 2 düzeyindeki bölge sayısını 6'dan 4'e indirecek. Stara Zagora, Pernik ve Kyustendil yeni Güney Bölgesi'ne dahil olacak. Grozeva'ya göre ortak çerçeve planlamaya yardımcı oluyor ama farkları ortadan kaldırmıyor, çünkü bölgenin ortalama değeri tüm ihtiyaçları ve sanayi risklerini yansıtmıyor. Bu yüzden bir sonraki dönemin hazırlığında arazi, şebeke, teknoloji ve uygulamaya hazır projeler gibi somut ihtiyaçların dikkate alınması gerekiyor.
2007 ile 2025 arasında Bulgaristan, AB bütçesine yaklaşık 10,5 milyar avro katkı verirken bütçeden 36,9 milyar avronun üzerinde para aldı. 2021-2027 döneminde yeşil ve dijital dönüşüm ile bölgelerdeki değişim için ayrılan Avrupa finansmanı 10,7 milyar avro, ulusal eş finansmanla birlikte bu rakam 12,9 milyar avroya çıkıyor. Stara Zagora bölgesine ise 2021-2027 döneminde temel Avrupa programları kapsamında 235,4 milyon avro hibe verildi.
"Zagore-Elenino" sanayi bölgesinde 225 milyon avronun üzerinde yatırımla 7 işletme kuruluyor, bu işletmelerin 2 binden fazla iş yeri yaratması bekleniyor. Bölgenin altyapısı için de 16,4 milyon avro ayrıldı.
Grozeva, Avrupa parasıyla Stara Zagora'da kentsel çevrenin, parkların, kültür kurumlarının ve yaya alanlarının yenilendiğini, şehir içi ulaşımda ise yeni otobüs, troleybüs ve elektrikli taksilerin kullanıldığını açıkladı. Medyanın çalışmasına ayrılan ayrı bir panelde düzenleyiciler, gazeteciler için hazırlanmış bir rehber ve ortak medya ağlarını içeren "Avroparalar 101" adlı platformu tanıttı.