Myara sosyoloji ajansının ulusal araştırmasına göre, Bulgaristan'da ruh sağlığı sorunlarının görünürlüğü, önemi ve tanınırlığı yeniden artıyor. Katılımcıların yüzde 65,3'ü en iyi çözümün bir uzmana başvurmak olduğunu düşünüyor.
Araştırmanın üçüncü ardışık dalgası "KOJA – Ruh Sağlığı Platformu" vakfının siparişiyle yapıldı. 2026 verileri, 2020 ve 2023 verileriyle karşılaştırıldı. Ajans, Ruh Sağlığı Günü arifesinde, 3-11 Eylül arasında 801 kişiyle yüz yüze görüştü.
Katılımcıların yüzde 18,2'si için en iyi çözüm yakınlar ve arkadaşlar. Yüzde 5,8'e göre kişi sorunla tek başına baş etmeli. Katılımcıların yüzde 90'dan fazlası psikoloğa gitmeyi bazen gerekli buluyor. Yüzde 8,5 ise bunu kapris sayıyor. Psikiyatriste gitmeyi ayıp bulanların oranı her üç dalgada da değişti. Profesyonel yardıma bakış ise bu süre boyunca genel olarak aynı kaldı.
Katılımcıların yüzde 37,7'si ruhsal bozukluğu olan birini tanıyor. Yüzde 41,7 tanımıyor, yüzde 16 emin değil. Aynı soruya 2020'de yaklaşık yüzde 40, 2023'te yüzde 32 "evet" yanıtı verilmişti. Böyle birini en çok 36-60 yaş arasındakiler tanıyor, oran yüzde 43-44. En genç ve en yaşlı gruplar ise daha az tanıyor.
Yüzde 53,7'ye göre ruhsal bozukluğu olduğunu açıklayan kişi çevresinden yardım bekleyebilir. Yüzde 46,3 ise ondan uzak durulacağını düşünüyor. Uzak durulacağını bekleyenlerin oranı 2023'te yüzde 58, 2020'de yüzde 45'ti. Bir iş arkadaşı antidepresan kullandığını söylediğinde, yüzde 54,2 diğer çalışanların ona yardım edeceğini düşünüyor. Yüzde 45,8 ise bunu paylaşılmaması gereken kişisel bir sorun olarak görüyor. 2023'te bu oranlar tersiydi. 2020'de destek bekleyenler ise 2026'dakinden daha fazlaydı.
Ajansa göre en kolay tanınan sorunlar şizofreni, kendine zarar verme eğilimi ve depresyon. Bunları travma sonrası stres bozuklukları, yeme bozuklukları ve obsesif kompulsif bozukluk izliyor. Katılımcıların yarısından fazlası stresi ve kaygıyı ruhsal sorun saymıyor. Yüzde 40 ise kaygıyı ruhsal sorun sayıyor. Myara'ya göre âşık olmak, nostalji, hüzün ve öfke genellikle ruhsal hastalık sayılmıyor.
Katılımcıların üçte birinden biraz fazlası, bağımlılığı olanların vazgeçmek için iradesinin yetmediğini düşünüyor. Üçte ikisi ise bağımlıları hasta olarak görüyor. Bağımlılığın aşılabileceğini düşünenlerin oranı uyuşturucuda yüzde 42, kumarda yüzde 51, alkolde yüzde 63, sigara ve tütünde yüzde 74, yemekte yüzde 76. Myara'ya göre bağımlılık ne kadar çok hastalık olarak görülürse, aşılabileceğine inanan insan sayısı da o kadar artıyor.
Myara, çevreden yardım sorusunun insanların başkalarından ne beklediğini gösterdiğini açıkladı. Bu soru, kişilerin kendilerinin destek vermeye ne kadar hazır olduğunu mutlaka yansıtmıyor. Uzmana başvurmayla ilgili sonuçlar ise insanların dile getirdiği tutumları anlatıyor. Kaç kişinin gerçekten yardım aradığını ya da yardıma ulaşmanın ne kadar kolay olduğunu göstermiyor.
Ajansa göre üç dalga, uzun vadeli kesin eğilimleri belirlemek için henüz yetmiyor. Bu yüzden yeni ölçümler gerekiyor.